Urlop na poszukiwanie pracy czy pracodawca może odmówić?

Urlop na poszukiwanie pracy co do zasady nie może zostać całkowicie odmówiony przez pracodawcę, jeśli pracownik spełnia ustawowe warunki i złoży prawidłowy wniosek. Pracodawca może jednak odmówić skorzystania z wolnego w konkretnym wskazanym terminie, gdy przemawia za tym organizacja pracy, i powinien zaproponować inny termin w okresie wypowiedzenia. Uprawnienie ma charakter płatnego zwolnienia od pracy na poszukiwanie pracy i wynika wprost z art. 37 Kodeksu pracy.

Czym jest urlop na poszukiwanie pracy?

Urlop na poszukiwanie pracy to potoczna nazwa ustawowego, płatnego zwolnienia od pracy, które służy realnemu znalezieniu nowego zatrudnienia w czasie biegnącego wypowiedzenia. Jest to odrębne uprawnienie pracownicze przewidziane w art. 37 Kodeksu pracy, a nie klasyczny urlop. Skorzystanie z niego nie wymaga zgody uznaniowej, tylko weryfikacji spełnienia warunków określonych w ustawie i złożenia wniosku przez pracownika.

To zwolnienie nie jest tożsame z urlopem wypoczynkowym ani z urlopem na żądanie. Rządzi się własnymi zasadami, przysługuje tylko w ściśle określonych sytuacjach i ma precyzyjny wymiar dni. Dotyczy wyłącznie stosunku pracy na podstawie umowy o pracę i nie obejmuje automatycznie relacji wynikających z umów cywilnoprawnych.

Kiedy przysługuje płatne zwolnienie na poszukiwanie pracy?

Uprawnienie powstaje, gdy umowę o pracę wypowiedział pracodawca, okres wypowiedzenia wynosi co najmniej 2 tygodnie i pracownik pozostaje w zatrudnieniu w okresie wypowiedzenia. Warunkiem koniecznym jest źródło wypowiedzenia po stronie pracodawcy. Zwolnienie co do zasady nie przysługuje, gdy wypowiedzenie złożył sam pracownik.

Prawo do dni wolnych istnieje tak długo, jak długo trwa stosunek pracy w okresie wypowiedzenia. Jeśli stosunek pracy ustał, niewykorzystane dni nie przechodzą na później i nie otwierają drogi do ekwiwalentu pieniężnego.

Ile dni wolnego przysługuje?

Wymiar zwolnienia jest stały i zależy od długości okresu wypowiedzenia. Pracownik może otrzymać 2 dni robocze przy 2-tygodniowym lub 1-miesięcznym okresie wypowiedzenia. W przypadku wypowiedzenia trwającego 3 miesiące przysługują 3 dni robocze. Ten wyższy wymiar obowiązuje także wtedy, gdy 3-miesięczny okres wypowiedzenia został skrócony na podstawie art. 36(1) Kodeksu pracy.

Dni można wykorzystać jednorazowo albo podzielić na części, przy czym nie udziela się ich na dni, które i tak są dla pracownika dniami wolnymi od pracy. Limit ma charakter jednorazowy na dany okres wypowiedzenia i po jego wyczerpaniu nie ma podstaw do przyznania kolejnych dni w tym samym trybie.

Czy pracodawca może odmówić urlopu na poszukiwanie pracy?

Jeżeli pracownik spełnia wszystkie ustawowe przesłanki i złożył prawidłowy wniosek, pracodawca co do zasady nie może całkowicie odmówić udzielenia zwolnienia na poszukiwanie pracy. Dopuszczalna jest wyłącznie odmowa wskazanego terminu z jednoczesnym umożliwieniem wykorzystania uprawnienia w innym możliwym terminie w okresie wypowiedzenia, jeśli przemawiają za tym względy organizacji pracy.

Odmowa całkowita jest możliwa tylko wtedy, gdy przesłanki ustawowe nie są spełnione, na przykład gdy wypowiedzenie pochodzi od pracownika, gdy okres wypowiedzenia jest krótszy niż 2 tygodnie, gdy nie ma już realnej możliwości wykorzystania dni do końca stosunku pracy albo gdy pracownik wykorzystał już przysługujący limit. Sama niechęć do skorzystania przez pracownika z uprawnienia nie stanowi podstawy do odmowy.

Jak złożyć wniosek o zwolnienie na poszukiwanie pracy?

Uprawnienie uruchamia wyłącznie wniosek pracownika. Pracodawca nie ma obowiązku udzielać zwolnienia z własnej inicjatywy. Wniosek warto złożyć w formie pisemnej lub elektronicznej, tak aby łatwo było wykazać termin i treść zgłoszenia.

We wniosku należy wskazać podstawę prawną, liczbę dni wynikającą z okresu wypowiedzenia oraz preferowane terminy. Dobrą praktyką jest zachowanie potwierdzenia doręczenia wniosku oraz poproszenie o potwierdzenie udzielenia zwolnienia lub propozycji alternatywnych dat. Do czasu otrzymania potwierdzenia nie należy samowolnie opuszczać miejsca pracy, ponieważ taka nieobecność może być uznana za nieusprawiedliwioną.

Kiedy pracodawca może odmówić konkretnego terminu?

Pracodawca może zakwestionować wskazaną przez pracownika datę, jeżeli nieobecność w tym dniu spowodowałaby istotne zakłócenia w organizacji pracy. W takiej sytuacji powinien zaproponować inny dostępny termin w ramach trwającego okresu wypowiedzenia. Odmowa konkretnego terminu nie może prowadzić do faktycznego pozbawienia pracownika możliwości skorzystania z całego przysługującego limitu dni.

Co z wynagrodzeniem za czas zwolnienia?

Za czas korzystania ze zwolnienia na poszukiwanie pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Rozliczenie następuje zgodnie z zasadami obowiązującymi przy usprawiedliwionej nieobecności, co oznacza pełną płatność za ustawowo przysługujące dni wolne.

Czy niewykorzystane dni przechodzą na później?

Nie. Uprawnienie służy wyłącznie do wykorzystania w okresie wypowiedzenia. Po ustaniu zatrudnienia niewykorzystane dni nie przechodzą na kolejny stosunek pracy i nie podlegają zamianie na ekwiwalent pieniężny. Jeśli do końca okresu wypowiedzenia nie ma już realnej możliwości udzielenia dni, uprawnienie wygasa.

Na czym polega różnica między zwolnieniem na poszukiwanie pracy a urlopem wypoczynkowym?

Zwolnienie na poszukiwanie pracy jest uregulowane odrębnie i nie wchodzi w pulę urlopu wypoczynkowego. Urlop wypoczynkowy podlega innym zasadom planowania i może zostać przesunięty z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy. Zwolnienie na poszukiwanie pracy nie jest też urlopem na żądanie i nie korzysta z jego trybu zgłaszania.

Jakie umowy obejmuje to uprawnienie?

Uprawnienie obejmuje wyłącznie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Przepisy wprost nie dotyczą relacji opartych na umowach cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenie lub umowa o dzieło. W takich przypadkach wolne może być przyznane jedynie na mocy odrębnych ustaleń stron, a nie w trybie art. 37 Kodeksu pracy.

Co w sytuacji porozumienia stron lub wypowiedzenia zmieniającego?

Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron nie uruchamia automatycznie prawa do zwolnienia na poszukiwanie pracy, ponieważ uprawnienie jest przypisane do wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę. Strony mogą jednak dobrowolnie uregulować w porozumieniu dodatkowe wolne. W przypadku wypowiedzenia zmieniającego należy ocenić, czy mamy do czynienia z wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę i jaki okres wypowiedzenia obowiązuje. Ostateczne skutki zależą od treści dokumentu oraz wpływu na trwanie stosunku pracy.

Jak przebiega proces uzyskania dni wolnych?

• Pracodawca składa wypowiedzenie umowy o pracę i ustala się długość okresu wypowiedzenia.
• Pracownik weryfikuje, czy wypowiedzenie pochodzi od pracodawcy i czy okres wynosi co najmniej 2 tygodnie.
• Pracownik składa wniosek z powołaniem na art. 37 Kodeksu pracy, wskazując liczbę dni i preferowane terminy.
• Pracodawca udziela zwolnienia zgodnie z wnioskiem albo proponuje inny termin uzasadniony organizacją pracy.
• Wynagrodzenie za czas zwolnienia jest wypłacane jak za usprawiedliwioną nieobecność.

Co zrobić, gdy pracodawca odmawia mimo spełnienia warunków?

Warto poprosić o pisemne uzasadnienie odmowy lub przesunięcia terminu i zachować korespondencję. Jeżeli dochodzi do bezpodstawnej odmowy udzielenia zwolnienia w ustawowym wymiarze, pracownik może zwrócić się o wsparcie do Państwowej Inspekcji Pracy lub dochodzić swoich praw przed sądem pracy. W trakcie sporu znaczenie dowodowe ma prawidłowo złożony wniosek, potwierdzenie jego doręczenia i ewentualne propozycje alternatywnych terminów złożone przez pracodawcę.

Dlaczego wniosek jest konieczny?

Pracodawca nie udziela zwolnienia automatycznie. Brak wniosku oznacza, że uprawnienie nie zostanie uruchomione, nawet jeżeli wszystkie przesłanki są spełnione. Złożenie wniosku w formie pozwalającej wykazać datę i treść zgłoszenia zabezpiecza interes pracownika i ułatwia organizację pracy po stronie pracodawcy.

Jak planować wykorzystanie dni w okresie wypowiedzenia?

Dni wolne należy zaplanować tak, aby zmieściły się w okresie wypowiedzenia i nie pokrywały się z dniami, które są już wolne od pracy dla danego pracownika. Możliwe jest ich rozłożenie na części albo skorzystanie jednorazowo. W razie kolizji z kluczowymi potrzebami organizacyjnymi pracodawcy strony powinny wypracować alternatywne, realne terminy, które pozwolą na wykorzystanie pełnego limitu.

Jaki jest praktyczny sens zwolnienia na poszukiwanie pracy?

Zwolnienie ma umożliwić aktywne poszukiwanie nowego zatrudnienia bez utraty wynagrodzenia i bez konieczności sięgania po pulę urlopu wypoczynkowego. Stanowi instrument łagodzący skutki wypowiedzenia umowy przez pracodawcę i pomaga w płynnym przejściu do kolejnego miejsca pracy.